Okul Sağlığı Programı, Koruyucu Hekimlik Hizmetlerini Önemli Oranda Aksatıyor, Aile Hekimlerini Çaresiz Bırakıyor

Sağlık Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın ortaklaşa projesi olan okul sağlığı projesi ne yazık ki birinci basamak sağlık hizmetlerini önemli ölçüde olumsuz etkiledi, etkilemeye de devam ediyor.

Sağlık Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı arasındaki ‘Okul Sağlığı Hizmetleri İşbirliği Protokolü’ gereği, öğrencilerin yıllık periyodik muayene/izlemlerinin kayıtlı aile hekimleri tarafından yapılacağı yazıları sonrasında öğrenciler Aile Sağlığı Merkezlerine (ASM) akın edince ASM’ler adeta kilitlendi.

Milli Eğitim Bakanlığı’nın okullara gönderdiği ve iki hafta içinde bitirilmesi istenen okul çağı izlem ve muayeneleri, İstanbul'un birçok aile sağlığı merkezini hizmet veremez hale getirdi.

İstanbul'daki 3 milyona yakın ilköğretim ve lise öğrencisinin okullarına giden yazı sonrası, milyonlarca öğrenci bir anda İstanbul'daki 3900 aile hekiminin kapısına yığıldı. Her gün okullardan ellerinde bir formla yüzlerce çocuk ASM’lere gönderiliyor.  Yetersiz ya da yanlış bilgilendirilen veliler ile sağlık çalışanları arasında sözel şiddete varan sorunlar yaşanıyor. Bu durum, ASM’lerde işleyişi altüst etti, hizmeti aksattı, aile hekimlerini ve diğer sağlık çalışanlarını bezdirdi.

Önerilerimiz:

  •  Bu programın, çocuk ve ergenlerin okul sağlığı kapsamında, iyi bir planlama ve hazırlık yapılarak, birinci basamak ekibi, eğitimcilerin, velilerin, öğrencilerin işbirliğiyle yapılmasının daha yararlı olacağını düşünüyoruz.
  •  Tespit edilen riskli çocukların, risk değerlendirme formları ile aile hekimlerine yönlendirilmesini öneriyoruz.
  •  Ergenliğe geçiş ve ergenlik dönemindeki çocukların, ruhsal durum değerlendirmesi öğretmenleri ile birlikte rehber danışmanlarca yapılması önemlidir. Burada risk tespit edilen çocuklar aile hekimlerine yönlendirilerek aile görüşmesi tamamlanmalı, 360 derecelik kapsayıcı bir izlem programı oluşturulmalıdır.
  •  Ülkemizde çocukluk çağı obezitesi yüzde 10 sınırını geçmiştir. Aile hekimlerinden obezite, hiperlipidemi risk değerlendirilmesi talep edilmektedir. Ancak okul kantinlerinde halen şekerli gıdalar, yüksek karbonhidratlı sağlıksız besinler rahatlıkla ve bolca satılmaktadır. Sadece kantinler değil okul çevrelerinde bulunan kontrol dışı satıcılarca mısır tanesi gibi tamamen zararlı gıdalar ticari amaçlarla çocuklarımıza satılabilmektedir. Okul çağı çocuk ve ergenlerin beslenmelerini olumsuz etkileyecek koşulların ortadan kaldırılması için ayrıca çaba içinde olunmalıdır.
  • Lise çağına yaklaşan ve giren çocuklar arasında sigara içme oranları azımsanmayacak düzeylerdedir. Okul sağlığı denilince en azından sigara içilmesini azaltmaya yönelik programların hayata geçirilmesi için ayrıca bir çaba içinde olunmalıdır.
  •  Okul sağlığı denilince hareketli yaşamı destekleyen, spor yapabilinen okullar akla gelmektedir. Ancak okullarımızda spor ve hareket eksikliğinden dolayı, çocuklarımız ne yazık ki skolyoz vb uzun süreli postürel bozukluklara bağlı hastalıklara yakalanmaktadır. Okul sağlığı için öncelikle okulda hareket etme, spor yapma imkanları artırılmalıdır.
  • Pek çok çocuğumuzda görme bozuklukları okul çağında ortaya çıkmaktadır. Bu çocuklarımızın görme bozukluklarından dolayı sıkıntı yaşamalarının önünde geçilmesi için okulda takip edilmeleri gerekmektedir.
  •  Çocuk ve ergenlerde ağız ve diş sağlığı kontrolleri ile koruyucu önlemlerin yeterli düzeyde planlanıp, yapılması, ikinci basamak bağlantılarının oluşturulması ayrıca önemli olduğunu düşünüyoruz.

 

Sonuç Olarak:

Çocuk ve ergenlerin muayene ve izlemlerinin mevcut program ve uygulama biçimiyle maalesef amacına ulaşmadığının, birinci basamakta yürüttüğümüz koruyucu sağlık hizmetlerini önemli oranda aksattığının, sağlık çalışanlarının iş yükünü artırdığının, sağlık çalışanına şiddet ortamı yarattığının bilinmesini istiyoruz.

Öğrenci sağlığı ile ilgili birinci basamak koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetlerinin nitelikli yapılması, taramaların amacına ulaşabilmesi için, ilgili bakanlıkların, birinci basamak sağlık çalışanları, meslek birliğimiz TTB’nin içinde yer alacağı çalışma gruplarıyla planlanması, izlenmesi, değerlendirilmesi, uygulamalarda destek alınması gerektiğine inanıyoruz.

İstanbul Tabip Odası

Aile Hekimleri Komisyonu